Wat is een onderdak en waarom is het belangrijk?
Een onderdak is niet hetzelfde als een dampscherm. Het onderdak beschermt vooral aan de buitenzijde. Het dampscherm of de damprem zit doorgaans aan de warme binnenzijde en beperkt de hoeveelheid vochtige binnenlucht die in de dakopbouw terechtkomt. Beide lagen moeten op elkaar en op de volledige dakopbouw worden afgestemd.
Wat is een onderdak?
De dakbedekking is de eerste bescherming tegen regen, sneeuw en wind. Toch kan er bij beschadiging of hevig weer een beperkte hoeveelheid vocht onder de pannen of leien komen. Een onderdak vangt dit vocht op en leidt het naar de dakgoot of een andere voorziene afvoer.
Daarnaast kan een goed aangesloten onderdak de invloed van wind en stof op het isolatiepakket beperken. De uiteindelijke werking hangt af van het gekozen product, de aansluitingen, de dakhelling en de uitvoering rond dakramen, schouwen, goten en andere doorbrekingen.
Wat doet een onderdak?
Het helpt binnengedrongen vocht af te voeren
Een onderdak dient als aanvullende bescherming onder de dakbedekking. Het is niet bedoeld om een beschadigde of slecht geplaatste dakbedekking te vervangen. Water moet gecontroleerd kunnen afstromen, zonder in de isolatie of houten dakconstructie terecht te komen.
Het beschermt de isolatie
Isolatie presteert het best wanneer ze correct geplaatst en voldoende droog blijft. Een onderdak helpt het isolatiepakket te beschermen tegen vocht, stof en wind van buitenaf. Het effect op het energiegebruik verschilt per woning en hangt ook af van de isolatiedikte, luchtdichtheid, ventilatie en verwarmingsgewoonten.
Het ondersteunt een doordachte vochtregeling
Veel moderne onderdakmembranen zijn dampopen. Dat betekent eenvoudig gezegd dat waterdamp vanuit de dakopbouw naar buiten kan bewegen, terwijl het membraan neerslag van buiten helpt tegen te houden. De precieze prestaties verschillen per product en moeten worden gecontroleerd aan de hand van de technische documentatie.
Een dampopen onderdak voorkomt condensatie niet op zichzelf. Ook een passende damprem of een dampscherm, luchtdichte aansluitingen en voldoende ventilatie van de woning kunnen nodig zijn. Een vakman moet de volledige opbouw beoordelen.
Welke soorten onderdak bestaan er?
Flexibele onderdakmembranen
Een flexibel membraan, vaak onderdakfolie genoemd, is licht en kan rond details en doorbrekingen worden verwerkt. Er bestaan verschillende materialen en uitvoeringen. Niet elke folie is geschikt voor elke dakhelling, dakbedekking of plaatsingswijze.
Stijve onderdakplaten
Onderdakplaten vormen een vaste laag op de dakconstructie. Afhankelijk van het plaatmateriaal kunnen ze bijkomende eigenschappen hebben, maar de technische prestaties en plaatsingsvoorwaarden verschillen per systeem.
De keuze tussen een membraan en platen hangt onder meer af van de bestaande dakopbouw, de staat van het gebinte, de dakhelling, de gekozen isolatiemethode en de voorschriften van de fabrikant. Ook lokale technische eisen moeten vóór de uitvoering worden nagekeken.
Waar wordt een onderdak geplaatst?
Bij een klassieke hellende dakopbouw wordt het onderdak aan de buitenzijde van de draagconstructie en isolatie geplaatst, rechtstreeks onder de tengellatten, panlatten en dakbedekking. Zo kan binnengedrongen water naar beneden worden afgevoerd.
Bij een dakrenovatie is plaatsing langs buiten doorgaans het meest logisch wanneer de dakbedekking toch wordt verwijderd. Een plaatsing of herstelling vanuit de binnenzijde vraagt een aangepaste detaillering. Niet elke dakopbouw laat dit veilig toe. Laat daarom vooraf controleren hoe vocht wordt afgevoerd en hoe de aansluitingen kunnen worden uitgevoerd.
Onderdak en dampscherm: wat is het verschil?
- Onderdak: bevindt zich aan de koude buitenzijde en helpt neerslag, wind en stof van buitenaf te beheersen.
- Damprem of dampscherm: bevindt zich doorgaans aan de warme binnenzijde en beperkt de instroom van vochtige binnenlucht in de dakopbouw.
- Luchtdichte laag: beperkt ongecontroleerde luchtlekken. Deze functie kan door een damprem of ander geschikt systeem worden vervuld wanneer alle naden en aansluitingen correct zijn afgewerkt.
De dampdoorlatendheid van de verschillende lagen moet op elkaar zijn afgestemd. Een verkeerde combinatie kan het uitdrogen van de constructie bemoeilijken en het risico op vochtproblemen verhogen.
Waarop letten bij de plaatsing?
- Een doorlopende afvoer van vocht naar de dakvoet.
- Correcte overlappingen en bevestigingen volgens de productdocumentatie.
- Zorgvuldige aansluitingen rond dakramen, schouwen, ventilatiekanalen en andere doorbrekingen.
- Een geschikte overgang naar goten, gevels en aangrenzende dakdelen.
- Afstemming tussen onderdak, isolatie, damprem, ventilatie en dakbedekking.
- Controle van de bestaande dakconstructie op schade of vochtsporen.
De precieze uitvoering verschilt per daksysteem en product. Technische voorschriften, toepasselijke normen en eventuele vergunnings- of energie-eisen zijn veranderlijk en moeten voor jouw project worden geverifieerd.
Wat bepaalt de kostprijs?
De kostprijs hangt onder meer af van het type onderdak, de dakoppervlakte, de bereikbaarheid, de vorm van het dak en het aantal aansluitingen of doorbrekingen. Ook het verwijderen en terugplaatsen van de dakbedekking, herstellingen aan het gebinte en de combinatie met isolatiewerken spelen mee.
Een beoordeling ter plaatse maakt duidelijk welke werken nodig zijn. Laat in een offerte omschrijven welk onderdaksysteem wordt gebruikt, hoe de aansluitingen worden afgewerkt en welke voorbereidende of bijkomende werken zijn inbegrepen.
Laat de volledige dakopbouw beoordelen
Een onderdak werkt alleen goed als onderdeel van een samenhangende dakopbouw. Laat daarom niet alleen het zichtbare dakvlak controleren, maar ook de isolatie, de binnenste damprem, de ventilatie en de kritieke aansluitingen.
Plan je een dakrenovatie? Bekijk dan de mogelijkheden voor dakwerken en laat je bestaande dakopbouw technisch beoordelen voordat de materiaalkeuze wordt vastgelegd.
Lees ook: PIR-isolatie: een slimme keuze voor dak- en gevelisolatie?.
